C - D - Historia Słowian

Przejdź do treści

Menu główne:

Zioła

CHABER  BŁAWATEK
Substancje lecznicze: antocyjany (cyjanina, pelargina), garbniki, kwasy organiczne, mangan. Ma działanie moczopędne, przeciwzapalne, antybakteryjne. Może być stosowany przy zapaleniu kłębków i miedniczek nerkowych. Utrudnia tworzenie się złogów w drogach moczowych.
Ma podobne działanie jak świetlik, który pomaga w leczeniu stanów zapalnych oka.
Rośnie dobrze w każdej przepuszczalnej glebie ogrodowej i jest rośliną jednoroczną.

CZARNY BEZ  - Potocznie  Zwany  Hyczka
Słowianie już od wieków cenili właściwości lecznicze czarnego bzu. Przypisywano mu również znaczenie, wierząc, że krzew ten jest siedliskiem bogów, czarodziejek, elfów, ale i czarta. W tradycji słowiańskiej funkcjonowało wiele zwyczajów i rytuałów związanych z jego sądzeniem.
U Słowian czarny bez zbierano w Noc Kupały, co nadawało mu szczególnej mocy. Zebrany wtedy uchodził za środek skuteczny na wszelkie choroby. Z gałązek Słowianie sporządzali fujarki. Znaleziska archeologiczne dowodzą, że już przed wieloma wiekami ludzie posiadali wiedzę na temat wykorzystania owoców, liści i gałęzi czarnego bzu.

Lecznicze  Właściwości  Czarnego  Bzu
Od wieków czarny bez był wykorzystywany w celach leczniczych. Grecki lekarz Hipokrates określał go mianem swojej podręcznej apteczki. W jego dziełach można znaleźć dokładny opis botaniczny tej rośliny, oraz informacje na temat leczniczego działania wszystkich jego części, od korzeni, aż po owoce. Zalecał czarny bez jako środek na przeczyszczenie, lek moczopędny, oraz łagodzący uciążliwe schorzenia ginekologiczne. Dioskurides, rzymski lekarz wojskowy w swoim pięciotomowym dziele „De materia medica” zamieścił wiele receptur na bazie tej rośliny. Proponował wyciągi z liści na trudno gojące się rany i ukąszenia węży, wywary z korzeni czarnego bzu i wina przeciwko opuchliźnie wodnej, a napoje z kwiatów jako leki obniżające gorączkę. Wiele wzmianek o leczniczym działaniu bzu można znaleźć w księdze Pliniusza Starszego „Naturalis historia”. Kwiat bzu stosuje się przede wszystkim jako środek napotny w chorobach gorączkowych.

W Europie czarny bez określano mianem „chłopskiej apteczki” lub „apteczki Pana Boga”. Szczególnym uznaniem darzyli go mieszkańcy okolic oddalonych od dużych siedzib ludzkich. Napar z tej rośliny był traktowany jako cudowny lek na bardzo wiele chorób. Używano go jako środka napotnego, oczyszczającego krew, przeciwskurczowego i przeciwwzdęciowego. Ceniono także jego walory uspokajające, uśmierzające ból głowy, uszu i zębów. W średniowieczu na kwiatach czarnego bzu pędzono wódkę, która miała wspomagać leczenie guzów, obrzeków wewnetrznych, dolegliwości śledziony i wątroby, oraz przyśpieszać procesy trawienne.
Także współcześnie zarówno owoce, jak i kwiaty czarnego bzu są wykorzystywane do leczenia przeziębień, gryp i angin. Działają napotnie, obniżają gorączkę i hamują rozwój infekcji kataralnych. Ponadto są stosowane jako środki moczopędne, łagodzące dolegliwości reumatyczne i napięcia nerwowe. Surowe owoce wykazują działanie przeczyszczające, natomiast przetworzone – przeciwbiegunkowe. Przetwory z owoców poprawiają i regulują przemianę materii, więc są szczególnie zalecane dla osób pracujących w pozycji siedzącej.

Czarny Bez w Słowiańszczyźnie Jako Roślina Magiczna
W mitologii Słowian czarny bez był uznawany za święte drzewo duchów podziemia i przypisywano mu zdolność pośredniczenia pomiędzy światem żywych i zmarłych. Dla Celtów był krzewem świętym, oznaka nieskonczoności życia. W kalendarzu druidów roślina ta była trzynastym i ostatnim drzewem roku. Kończyła rok, symbolizując śmierć i odrodzenie.

W XVII i XVIII-wiecznych przekazach można znaleźć informacje świadczące o zakazie ścinania i wyrywania krzewu czarnego bzu, wierzono bowiem, że w jego korzeniach żyje wąż, strażnik świata podziemnego. Tylko wdowom i sierotom można było ścinać dziki bez. Bezpośredni kontakt z drzewem był konieczny przy wszelkich niedomaganiach, aby przelać na roślinę wszystkie tkwiące w człowieku choroby. I tak, aby uwolnić się od gorączki należało w całkowitej ciszy wetknąć gałąź do ziemi, ból zęba łagodziło żucie cienkiej gałązki, umieszczenie jej na ścianie i wypowiedzenie zakęcia: Oddal się zły duchu!, natomiast przed reumatyzmem miało chronić noszenie cienkiej gałązki w kieszeni. Wierzono również, że czarny bez powieszony nad drzwiami i oknami strzeże przed złymi mocami, a hodowany w ogrodzie zabezpiecza obejście przed niebezpiecznymi czarami i uderzeniem pioruna. Rosnące w pobliżu domostwa krzewy zapewniały gospodarstwu pomyślność. Czarny bez był też wykorzystywany podczas ceremonii ślubnych jako amulet przynoszący szczęście młodej parze. Kobieta ciężarna całująca drzewo miała zapewnić dobre życie swojemu nienarodzonemu jeszcze dziecku. Czarodziejskie moce tkwiące w tej roślinie miały też strzec przed pokusą zdrady małżeńskiej. Słowianie z drzewa czarnego bzu wyrabiali wiele tradycyjnych instrumentów. Do ich wykonania najcenniejsze były te konary, w które uderzył piorun, bowiem cechowały się najpełniejszym brzmieniem.

W obrzędach medycyny słowiańskiej czarny bez spełniał swoje funkcje lecznicze tylko wtedy, gdy przestrzegane były następujące zasady:
Kwiaty na herbatkę przeciw przeziębieniu będą działać tylko wtedy, gdy zostaną zerwane w noc Kupały o północy. W tym dniu zjedzenie kiści kwiatów zanurzonych w cieście zapewniało też ochronę przed chorobami w danym roku.
Każdy chory, który każdego dnia będzie odpoczywał pod drzewem czarnego bzu miał zostać uleczony.
Metoda przeciwko gorączce, to uderzanie chorego po twarzy gałązką bzu z mokrymi od rosy kwiatami.

Substancje w Czarnym Bzie i ich Działanie
Czarny bez zawiera duże ilości polifenoli, z których do najbardziej znanych należą biologicznie czynne flawonoidy. Znajdują się one bezpośrednio pod korą, w zielonych liściach i łodygach. Z kolei w dojrzałych owocach występują barwniki z grupy antocyjanów, które nadają im charakterystyczne czarnofioletowe zabarwienie. Flawonoidy stabilizują ilość witaminy C, co wpływa na jej dobre wchłanianie przez ludzki organizm i tym samym utrudnia rozwój wirusów i bakterii. Wykazują również działanie przeciwskurczowe i moczopędne.
Czarny bez jest także doskonałym źródłem beta-karotenu (prowitaminy A), substancji pozytywnie oddziałującej na przemianę materii, oraz wzmacniającej system odpornościowy. Jako silny antyoksydant, obniża aktywność wolnych rodników. Zapobiega też rozwojowi raka płuc, jelit, piersi i skóry, chroni skóre przed oparzeniami słonecznymi, oraz opóźnia procesy starzenia.

Poszczególne części drzewa czarnego bzu zawierają wiele ważnych dla naszego organizmu związków: witaminy z grupy B (tiamine, ryboflawine, niacyne, kwas pantotenowy, pyriodyksyne, kwas foliowy i biotyne), kwasy organiczne, choline, garbniki, olejki eteryczne, sole mineralne, antocyjany, cukry, pektyny, witaminy A, B1, B2, C, enzymy i biopierwiastki (jod). Wsród składników mineralnych wystepujących w owocach czarnego bzu na szczególną uwagę zasługuje potas. 100 gram owoców zawiera około 300 mg tego pierwiastka, natomiast 100 mililitrów soku – 168 mg. Oprócz potasu owoce czarnego bzu dostarczają organizmowi także sód, wapń, fosfor, magnez, chlor, niewielkie ilości żelaza, a także znaczne ilości selenu.

Zawartość witamin i składników mineralnych wystepujących w czarnym bzie jest uzależniona od warunków glebowych, odmiany, klimatu, sposobu transportu i warunków przechowywania.
Szklanka soku z czarnego bzu zawierajaca 75 mg witaminy C pokrywa dzienne zapotrzebowanie organizmu człowieka na te witaminę.
Oprócz cennych dla organizmu człowieka substancji w czarnym bazie znajdują się również składniki o szczególnie niebezpiecznym działaniu. Należą do nich glikozydy, które w organizmie człowieka uwalniają kwas pruski. Są one skoncentrowane we wszystkich zielonych, świeżych częściach rośliny, a także w korzeniu, korze i nasionach. Dlatego należy zwrócić szczególną uwagę, aby owce przeznaczone do spożycia były mocno dojrzałe, bowiem te niedostatecznie rozwinięte zawierają duże ilości szkodliwych glikozydów. Przy obróbce domowymi sposobami, np. kwiatów czy owoców czarnego bzu, zagrożenia można uniknąć eliminując zielone części rośliny. Wbrew powszechnie panującej opinii glikozydy nie tracą swoich właściwości trujących w kontakcie z wysoką temperaturą, więc samo gotowanie nie wystarczy.

Uprawa i Zbiór
Czarny bez preferuje miejsca wilgotne, doliny rzeczne i zacienione skraje lasów. Jest dość łatwy w uprawie, chociaż wymaga rozległej przestrzeni bądź odpowiedniego przycinania i prowadzenia. Idealna lokalizacja dla bzu to stanowisko w pobliżu kompostownika. W przypadku problemów z owocowaniem warto jest posadzić w pobliżu kolejne drzewko. Dochodzi wówczas do krzyżowego zapylania, co w efekcie może się przyczynić do wzmocnienia słabszej rośliny. Czarny bez rozmnaża się z sadzonek, odkładów i nasion. Po rozkwicie krzew powinien być regularnie podlewany, a gleba uzupełniana nawozem azotowym.
W zależności od rodzaju pozyskiwanych części czarnego bzu, zbiór powinien być przeprowadzany:
- w przypadku liści – w okresie od maja do czerwca,
- w przypadku kwiatów – w okresie od czerwca do lipca,
- w przypadku owoców – w okresie od września do października,
- w przypadku kory – w okresie od lutego do marca oraz od października do listopada.

Zarówno kwiaty, jak i owoce poddaje się obróbce bezpośrednio po zerwaniu z krzaka, aby w pełni zachować zawarte w nich substancje czynne. W innym przypadku można je wysuszyć lub zamrozić.
Żadna z części czarnego bzu nie powinna być spożywana na surowo!

Odpowiednio przygotowane i przechowywane części czarnego bzu w stanie głęboko zamrożonym zachowują swoje właściwości przez około miesiąc. Niezbędne są w tym przypadku następujące czynności:
- baldachy należy umyć i dokładnie osuszyć,
- owoce oddzielić od szypułek, eliminując przy tym owoce niedojrzałe,
- kwiaty powinny być odcięte przy końcu łodygi,
- przed włożeniem do zamrażalnika całe kwiaty lub liście warto włożyć na chwilę do wody z kostkami lodu,
- porcje owoców powinny być przechowywane w szczelnych torebkach foliowych,
- zebrane części mogą przeleżeć w lodówce w temperaturze – 180C aż do następnego sezonu,
- rozmrożone produkty należy poddać bezpośredniemu przetworzeniu.

Suszenie poszczególnych części czarnego bzu najlepiej rozpocząć już w dniu ich zerwania, ponieważ ich wartość odżywcza jest wówczas najwyższa. Warto też przestrzegać nastepujących zasad:
- umyte baldachy dobrze jest suszyć zawieszone na sznurku, natomiast owoce na arkuszu ręcznika kuchennego,
- wszystkie części rośliny powinny być suszone w ciepłym, przewiewnym pomieszczeniu, ale nie powinny być wystawione na bezpośrednie       działanie promieni słonecznych,
- owoce można też suszyć w otwartym piekarniku, temperatura wewnątrz urządzenia nie powinna wówczas przekraczać 400C,
- suszone liście, kwiaty i owoce należy przechowywać w szczelnie zamkniętych naczyniach z ciemnego szkła, pojemnikach ceramicznych lub     drewnianych,
- suszone produkty powinny być spożyte w ciagu roku od ich wytworzenia.

Produkty z czarnego bzu doskonale sprawdzają się także w kuchni. Z owoców i kwiatostanów sporządza się konfitury, soki, dżemy i nalewki. Swieże kwiaty można też smażyć w cieście naleśnikowym i podawać z odrobiną cukru pudru, cynamonu lub soku z cytryny. Suszone, zmielone kwiaty użyte do ciasta drożdżowego lub kruchego, nadają mu przyjemny aromat i w znacznym stopniu poprawiają jego teksture (około 4 łyżek na 0,5 kilograma mąki). Współcześnie, preparaty z czarnego bzu są wykorzystywane przez specjalistów medycyny naturalnej, głównie w celu wzmocnienia odporności organizmu oraz w walce z przeziębieniem i grypą.

Sok z kwiatów czarnego bzu.
20-40 kwiatostanów czarnego bzu
1 kg cukru
sok z 1 cytryny
1 litr wody
Do wielkiego słoja na poucinane pojedyncze kwiaty czarnego bzu (gałązki dodają goryczy) wlewamy wrzący syrop z cukru z wodą i cytryną, odstawiamy na 2-4 dni delikatnie mieszając zawartość słoja raz dziennie. Po 4 dniach przecedzamy syrop i przelewamy do przygotowanych wyparzonych butelek lub słoiczków. Po przelaniu pasteryzujemy. Możemy też zagotować syrop bezpośrednio przed przelaniem go.

Nalewka z kwiatów czarnego bzu.
50 kwiatostanów czarnego bzu
1 litr wody
1/2 kg cukru
3 cytryny
1 litr spirytusu
Kwiatostany z pokrojoną w plastry cytryną wkładamy do słoja, zalewamy syropem z wody z cukrem, przykrywamy gazą i odstawiamy na 10 dni (codziennie mieszając). Po 10 dniach odcedzamy syrop i dodajemy do niego 1 litr spirytusu i sok z 2 cytryn. Odstawiamy na 1 miesiąc (wstrząsamy co kilka dni), następnie odstawiamy na 2 tygodnie (nie wstrząsamy!). Po tych 2 tygodniach odcedzany nalewkę, wlewamy do butelek i odstawiamy na kolejny miesiąc.

Sok z Owoców Czarnego Bzu.
1,5 dojrzałych owoców
250 ml cukru
250 ml wody
2-3 goździki
sok z 1 cytryny
Owoce czarnego bzu i wodę doprowadzić do wrzenia, aż owoce puszczą sok. Dodać szklankę cukru. Gotować jeszcze na wolnym ogniu około 10 min i dodać gożdziki. Pozostawić na gazie kolejne 10 min, a następnie dodać świeży sok z jednej cytryny. Odcedzić sok od owoców i ponownie sok wstawić na grzanie. Jak ponownie sok zacznie się gotować odstawić i przelać do butelek i dobrze zkręcić. Wstawić butelki z sokiem do garnka z gorącą wodą aż wystygnie, wtedy dobrze się zapasteryzują. Zamiast cukru można dodać miód (1 część miodu na 10 części soku). Pić 2-3 razy dziennie po szklance rozcieńczonego soku (50 g soku uzupełnić gorącą wodą) przy przeziębieniu, zaburzeniach trawienia, nerwobólach. Lub pić jako odrzywczy dodając do herbaty czy innych napojów.

Sładniki na ok. 800 ml dżemu.
6-7 startych jabłek
ugotowane i odcedzone owoce bzu od soku
2-3 łyżki cukru
łyżeczka cynamonu
1-2 zmielone goździki
sok z połowy cytryny
Jabła prażyć około 30 min aż zmiekną z niewielką ilością wody i odrobiną cukru ( jeśli jabłka są kwaśne) do smaku. Jak już woda całkowicie odparuje dodajemy odcedzone owoce czrnego bzu. Wymieszać i dodać cynamon i goździki. Całość smażyć jeszcze od 10 - 15 min. Do wyparzonych słoików przełożyć dżem i dobrze zakręcić. Odwrócić do góry dnem aż zakrętki będą wklęsłe.


CZARNUSZKA - na prawie wszystko...
Olej z czarnuszki zawiera głównie olejek lotny oraz znaczne ilości witaminy E i nienasyconych kwasów tłuszczowych, wsród których przeważa kwas linolowy i oleinowy. Olej jest pomocny przy infekcjach dróg oddechowych – rozszerza oskrzela i upłynnia śluz, ułatwiając odkrztuszanie – a także łagodzi objawy alergii i astmy. Spośród szeregu zastosowań wyciągów i oleju z czarnuszki szczególnie podkreślana jest możliwość ich wykorzystania w profilaktyce i leczeniu raka trzustki, piersi, prostaty i jelita grubego.
Dodatkowo, badanie przeprowadzone na szczurach potwierdza ochronne i odtruwające działanie czarnuszki na wątrobę i nerki. Czarnuszka reguluje poziom cukru we krwi, obniża ciśnienie oraz poziom „złego” cholesterolu (LDL), a podnosi poziom „dobrego” (HDL), znajduje więc zastosowanie w profilaktyce chorób układu krążenia oraz w leczeniu cukrzycy. Pozytywne efekty działania czarnuszki zaobserwowano także w przypadku stanów zapalnych związanych z artretyzmem reumatycznym (badania na szczurach). Czarnuszka wykazuje właściwości immunostymulujące i antyoksydacyjne. Olej z czarnuszki aplikowany na skórę łagodzi objawy łuszczycy, trądziku, atopowego zapalenia skóry oraz chorób o podłożu grzybiczym.

Czarnuszka charakteryzuje się szerokimi walorami, działa m.in. zółciopędnie, moczopędnie, przeciwbakteryjnie, przeciwbólowo, przeciwrobaczo i rozkurczająco. Nasiona czarnuszki to naturalny środek przeciwbólowy. Odwar leczniczy sporządza się poprzez zalanie łyżeczki nasion filiżanką ciepłej wody. Taki roztwór powinno się pić dwa razy dziennie. Działa przeciwskurczowo, dlatego czarnuszkę zaleca się spożywać podczas menstruacji w celu niwelowania bolesnych skurczy. Ma ona także właściwości regulujace miesiączke.

Napar stosowany zewnętrznie na skórę pomaga w walce z trądzikiem, chorobą atopową i grzybicą.
Zwiększa liczbę limfocytów we krwi, czyli komórek układu odpornciowego prowadzących walkę z chorobą.
Osoby przeziębione szybciej zwalczają chorobę jedząc czarnuszkę dodaną do pieczywa lub przetworów warzywnych.
Szczególne zainteresowanie przyprawą powinny wykazać osoby chore na astmę. Olej oraz wyciągi z nasion rozszerzają oskrzela i łagodzą objawy choroby.                                                  

Najbardziej aktywne składniki czarnuszki.
Kwasy tłuszczowe. Olej nasion czarnuszki może być porównywany do oleju ogórecznika i wiesiołka, ze wzgledu na wysoką zawartość składników eterycznych, które w połączeniu z olejkiem lotnym, odgrywają istotną rolę w kształtowaniu prostaglandyny E1, mającą wpływ na zrównoważone działanie układu odpornościowego. 56% kwasu linolowego, 24,6% kwasu oleinowego, 12% kwasu palmitynowego, 3% kwasu stearynowego, 2,5% kwasu eikozanowego, 0,7% kwasu linolenowego, 0,16% kwasu mirystynowego.

Thymoquinone. To naturalny przeciwutleniacz. Działa przeciwzapalnie, zmniejsza ból. Stymuluje produkcje zółci, metabolizuje tłuszcze i pomaga w detoksykacji. Chroni przed atakami astmy, hamuje wydzielanie histaminy.

Prostaglandyna E1. Reguluje funkcje mózgu, działanie układu nerwowego i uwalniania substancji. Przyczynia się do obniżenia ciśnienia krwi i rozszerzenia naczyń krwionośnych, w konsekwencji zapobiega płytek krwi (zakrzepicy). Reguluje system immunologiczny i aktywuje limfocyty T, które są istotne w walce organizmu z chorobą. Hamuje procesy alergiczne. Normalizuje stany zapalne skóry. Rozszerza oskrzela. Zwiększa wydzielanie hormonu tarczycy i insuliny.

Nigellon. Rozszerza oskrzela, działa przeciwskurczowo, wskazany w leczeniu chorób układu oddechowego, takich jak astma i krztusiec. Badania potwierdziły także, że dziła przeciw histaminowo.

Saponin Melathin. To naturalny pestycyd. Ma silne właściwości oczyszczające i jest stosowany jako środek przeczyszczający i niszczący pasożyty. Nadaje się do niszczenia pasożytów u dzieci. Sprzyja wchłanianiu substancji odżywczych i działa wykrztuśnie. Pobudza apetyt i trawienie, dogłębnie oczyszcza jelita.

Olejki eteryczne. Działają przeciwbakteryjne, przeciwwirusowo.

Witamina B2

Tiamina (witamina B1). Odgrywa ważną rolę w przekształcaniu weglowodanów
i tłuszczów w energie. Jest niezbędna do prawidłowego wzrostu i rozwoju, pomaga utrzymać właściwe funkcjonowanie serca, układu nerwowego i przewodu pokarmowego.

Niacyna (witamina B3). Wspomaga napięcie mięśniowe, wpływa na układ nerwowy, kondycję skóry, włosów, oczów, działa na wątrobę.

Selen. To przeciwutleniacz odgrywający ważną rolę w profilaktyce nowotworów i zapobieganiu tworzeniu się skrzepów krwi. Wykazuje działanie przeciwwirusowe i hamuje uszkodzenia chromosomów. Neutralizuje toksyny i metale ciężkie. Jest również stosowany w leczeniu astmy, trądziku, zapaleniu scięgna, przy problemach z niepłodnocścią u mężczyzn i zaburzeniach w okresie menopauzy u kobiet.

Badania dotyczące olejku z nasion czarnuszki.
Olejek z nasion czarnuszki używany był od blisko 4000 lat, jednak dopiero w ubiegłym wieku jego właściwości stały się szerzej znane. W latach 1992 -2012, prowadzone były badania farmakologiczne dotyczące olejków lotnych nasion czarnego kminu.

Czarnuszka w kuchni.
Czarnuszkę można dodawać przede wszystkim do słonych wyrobów piekarniczych. W przypadku gdy nie pieczemy własnego pieczywa, można swobodnie rozetrzeć ją z masłem i szczyptą soli i smarować chleb według uznania. Z powodzeniem można jej użyć do przyprawiania takich mięs jak grilowane żeberka w miodzie, czy pieczony schab. Nasion można używać również jako substytutu
pieprzu, co z powodzeniem było praktykowane wśród Słowian,
aż do czasu gdy zaczęto sprowadzać pieprz.     

Uprawa czarnuszki.
Czarnuszka jest rośliną zielną jednoroczną z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae Juss.), ma ok. 60 cm wysokości.
Szaro-zielone liście są delikatne i nitkowate. Kwiaty mają pięć płatków o szerokoœci 2,5 cm, są białe z niebieskimi żyłkami, pojawiają się od czerwca do września. Nasionka
zamkniete są w kapsule składającej się z pięciu komór,
z których każda zwieńczona jest niewielkim kolcem. Gdy komory są wysuszone otwierają się, uwalniając nasiona.


CZOSNEK
Słowianie używali  czosnku dziko rosnącego. Na terenie Polski występuje kilkanaście gatunków dziko rosnącego czosnku. Znalezienie ich dziś na terenie Polski, mogłoby przysparzać nieco trudności, a poza tym siedliska tych roślin zajmowały nieporównywalnie większy niż dziś areał.
Z gatunków dziko rosnących na ziemiach to: czosnek kątowy, czosnek wężowy, oraz czosnek niedźwiedzi. Rośliny te posiadają o wiele mniej intensywny smak i zapach niż czosnek uprawiany i stosowany obecnie w kuchni. Przyprawiając nimi potrawy, należało stosować większą ilość. Niektóre odmiany, jak np. czosnek kątowy, nie posiada cebulek, więc używane były dojrzałe kwiatostany.

Właściwości  lecznicze.
Czosnek jest jednym z najstarszych środków leczniczych. Jest to naturalny antybiotyk, hamuje rozwój bakterii, pomaga zwalczać różnego typu infekcje, zmniejsza ciśnienie krwi, wspomaga trawienie, niszczy pasożyty jelit, chroni przed zawałem i udarem. W jednym ząbku czosnku znajduje się cała apteka. Wystarczy jeden ząbek czosnku dziennie, by w niedługim czasie odczuć jego zbawienny wpływ. Czosnek pomaga z niektórymi problemami nerwowymi, jednak tylko wtedy, gdy spożywamy go na pusty żołądek. Preparaty czosnkowe pośrednio wpływają zapobiegawczo na postępy procesu starzenia lub schorzeń dotykajacych osób starszych. Mówi się o nim jak o środku odmładzającym i hamującym starość. Jednak do osiagnięcia tych efektów wymagane jest dłuższe stosowanie w odpowiednich dawkach. Czosnek jest ważnym stymulatorem układu obronnego organizmu. Działa jako super antyoksydant. Są to związki chemiczne wykazujące zdolność neutralizowania wolnych rodników, ponieważ zawiera liczne roślinne substancje odżywcze, oraz związki siarkowe, które pobudzają czynność białych krwinek. Usuwa toksyczne metale ciężkie takie jak: rtęć, ołów, które uszkadzają układ odpornościowy. Allicyna jest głównym składnikiem zdrowotnym czosnku. Ma postać płynnego oleju o charakterystycznym zapachu. Posiada działanie bakteriobójcze, grzybobójcze i przeciwmiażdżycowe. Zapobiega cukrzycy, depresji. Dzięki lotnym związkom siarkowym i olejkom eterycznym skutecznie zapobiega infekcjom wirusowym układu oddechowego.
Ajoene to olejek, który posiada silne działanie w zapobieganiu zlepiania się krwinek czerwonych, hamuje skupienie płytek krwi, obniża poziom tłuszczów w surowicy krwi, oraz osocza krwi.

Czosnek  dla  serca.
Czosnek ochrania serce i tętnicę poprzez zmniejszenie ilości wolnych rodników, które wywołują szkodliwą przemianę cholesterolu. Niezmienny cholesterol LDL nie jest szkodliwy, natomiast postać utleniona uszkadza ściany tętnic wywołując miażdżycę. Czosnek hamuje osadzanie się w ścianie tętnic zmienionych kwasów tłuszczowych i cholesterolu, co zapobiega miażdżycy.
Czosnek działa również skutecznie w innych chorobach serca. Podczas badań przeprowadzonych w Indiach podawano czosnek codziennie pacjentom, którzy doświadczyli zawał serca. Po 3 latach stwierdzono, iż ów pacjenci mieli mniejszą liczbę ponownych zawałów serca, niższe ciśnienie krwi oraz niższy poziom cholesterolu. Czosnek w tym przypadku powodował rozpuszczenie blaszek miażdżycowych zatykających naczynia wieńcowe serca. Natomiast w grupie kontrolnej, nie stosującej czosnku, zmarło dwukrotnie więcej osób w czasie prowadzenia badania. Badania przeprowadzone w Centrum Chorób Serca w Heidelbergu wykazywały, że systematyczne stosowanie czosnku zmniejszyło sztywność aorty, która narasta wraz z wiekiem. Czosnek wspomaga prawidłowy przepływ krwi i proces krzepnięcia, co wływa na zapobieganie zawałom serca i udarom mózgu.

Czosnek a tluszcze.
Tłuszcze znajdujące się we krwi działają niekorzystnie na nasz metabolizm. Jednak spożywając czosnek wspomagamy metabolizm na trzy sposoby:
1. czosnek hamuje lub zmniejsza endogenną lipogenzę
2. zwiększa rozpad tłuszczów i eliminację produktów jego rozpadu przez przewód pokarmowy
3. uruchamia przepływ tłuszczów z zapasów tkankowych do strumienia krwi, co następnie prowadzi do ich eliminacji z organizmu.
W przypadku złego krążenia krwi w kończynach dolnych dochodzi do chromania przestankowego, czyli ostrego bólu lub osłabienia kończyn. Czosnek jest skuteczny w poprawie krążenia obwodowego, które może być zmniejszone w wyniku zatkania tętnic.

Czosnek  a  nowotwory.
W wielu doświadczeniach wykazano silne działanie czosnku jako inhibitora nowotworów złośliwych. Właściwości te posiada zarówno świeży czosnek, jak również wyciąg ze starego czosnku. Działanie to wywołuje zespół antyoksydantów, jak selen i bioflawonoidy. To system odpornosciowy roślin przeciwko wolnym rodnikom. Przeniesione do organizmu człowieka mogą pełnić podobną rolę jak witaminy.
Przy rozpatrywaniu działania czosnku ważne jest, to że wiele zawartych w nim związków wpływa na prostaglandyny - kwasy tłuszczowe regulujące ciśnienie tętnicze krwi, metabolizm i podział komórek. Nadmierna reakcja prostaglandyn może spowodować nadciśnienie tętnicze krwi, powstanie raka, astmy czy procesów zakrzepowych.

Sposobem na złagodzenie objawów przeziębienia i grypy jest ciepłe mleko ze zmiażdżonym ząbkiem czosnku, ułatwiając odkrztuszanie, działając rozgrzewająco obniżając troszkę gorączkę. Działa wzmacniająco i zwiększa odporność. Najzdrowszy jest w postaci surowej, po rozgnieceniu go 10 minut przed zjedzeniem.

W czosnku znajdują się również witaminy i mikroelementy, spełniające role biokatalizatorów. Zawarte olejki lotne, w których wystepują organiczne związki siarki, biorą udział w procesach odtruwających organizm m.in. w wątrobie, reguluje wiele reakcji enzymatycznych w ustroju ludzkim.

Skład 100g czosnku.
woda 62% - wapń 30mg% - węglowodany 29.8% - fosfor 3.1mg% - białko 6.3% - żelazo 1.3mg% - tłuszcze 0.1% - tiamina 0.06mg% minerały 1%
ryboflawina 0.23mg% - błonnik 0.8% - niacyna 0.4mg% - witamina C 13mg%.

Uprawa  czosnku.
Czosnek ma wysokie wymagania pokarmowe, potrzebuje gleb żyznych i bogatych w próchnicę. Niezbędne jest nawiezienie jej na jesień obornikiem, jednak wtedy należy odczekać jeden rok, gdyż czosnek uprawia się dopiero w drugim roku po oborniku. Dobrym płodozmianem przed czosnkiem są rośliny motylkowate: groch, fasola, bób. Nie powinno się sadzić czosnku na miejscu, gdzie w poprzednim sezonie rosły inne warzywa cebulowe. Czosnek wymaga także regularnego podlewania, szczególnie w okresie zawiązywania i wzrostu cebul (w maju i czerwcu). Czosnek sadzi się do gleby jesienią (w pazdzierniku lub na początku listopada) lub wiosną (w marcu lub na poczatku kwietnia). Czosnki sadzone na jesieni tworzą większe główki. Do uprawy ozimej doskonale nadają się odmiany czosnku: ‘Arkus’, ‘Ceves’, ‘Harnas’, ‘Huzar’, ‘Mega’, ‘Ornak’. Czosnki jare (sadzone wiosną) nie wytwarzają pędu kwiatostanowego odmiany: ‘Cyryl’, ‘Janus’, ‘Jankiel’.
                                                                                       
Aby pozyskać materiał do sadzenia należy podzielić główkę czosnku na ząbki. Najlepiej kupić kwalifikowany materiał w centrum ogrodniczym, z główki czosnku kupionej w sklepie spożywczym może nic nie wyrosnąć. Ząbki pobiera się z główki czosnku bezpośrednio przed sadzeniem, pamiętając aby każdy miał fragment piętki. Sadzi się tylko duże ząbki, w rzędach co 6–7 cm, z małych ząbków powstaną małe główki. Ząbki czosnku wkłada się do gleby na głębokość 5 cm. Czosnek jest gotowy do zbioru, gdy szczypior zaczyna się załamywać lub gdy zaczyna tworzyć kwiatostany. Po zbiorze usuwa się korzenie i szczypior, główki pozostawia się do obeschnięcia.
Jeśli w kolejnym roku planuje się uprawę czosnku z zebranych główek, to należy je przechować w temperaturze 3–8 C przez dwa miesiące. W przeciwnym razie z wyrosłe z ząbków rośliny nie zawiążą główek.

Czosnek jest stosowany w różnych postaciach, jako swieży,  suszony, liofilizowany, sproszkowany lub kapsułkowany. Najbardziej aktywny jest swieży rozdrobniony. Poddany obróbce termicznej traci swoje właściwości bakteriobójcze, zachowuje jednak aktywność  przeciwgrzybiczą i działa jako antyutleniacz, przeciwdziałający arteriosklerozie, starzeniu się i nowotworom.


DZIEWANNA – BOGINI  W  ZIELE  ZAKLĘTA
O ile zachowało się całkiem dużo informacji na temat męskich bóstw słowiańskich, o tyle, niestety, niewiele obecnie wiemy o bóstwach żeńskich, a wiele z informacji stanowi tylko hipotezy i domysły. Jednak o tym, że Dziewanna była potężnym bóstwem świadczy fakt, że jej imieniem zostało nazwane pewne ziele. Jest to panna miłości w każdym calu. Można ją określić jako namiętną, kochającą, ale też wyniosłą i okrutną. To pani o dwóch obliczach, jest niczym jak czerń i biel. O bogini Dziewannie nie możemy zbyt wiele powiedzieć, ponieważ o jej istnieniu wiemy tylko z Długoszowego panteonu słowiańskich bóstw. Kronikarz zanotował, że Polacy czcili Dziewannę – boginię lasów i polowań. Niestety nie pozostały żadne notatki historyczne o tym jak przedstawiano bóstwo.

Dziewanna w słowiańskim panteonie to – dziewicza opiekunka zwierząt i lasu, a także wybitna łowczyni. Na korzyść pierwotnej nazwy Dzevanna ma przemawiać fakt, że także w kronikach Macieja Miechowity czytamy o Dzeviannie a nie Dziewannie. Mamy do czynienia z przesunięciem tylko jednej litery -i, jednak jakże istotną jest ta głoska dla wysnucia interpretacji, co do pochodzenia imienia bogini, gdyż diametralnie zmienia etymologię nazwy słowiańskiej Diany. W języku rosyjskim występuje leksem divnyj, co można przetłumaczyć jako wspaniała, cudowna, godna podziwu. Na koniec warto wspomnieć, że prastare Diews służyło dla nazwania po prostu Boga. W imieniu Dziewanna słyszymy ten sam człon, co chociażby w dziewosłębie i dziewierzy. Dawniej tymi wyrazami nazywano osoby, które pełniły najważniejsze funkcje przy zaślubinach, to właśnie do Dziewanny zwracały się młode mężatki, aby wybłagać dla siebie zgodne i szczęśliwe małżeństwo. Samo wenić mogło mieć też związek z weną, natchnieniem, dobrą weną, czyli dobrą pogodą, tutaj od razu nasuwa się analogia ze słowem woń, które to też na ogół przyjemnie się kojarzy.

Pani lasów i zwierząt nosiła przydomek „czysta”. Zyskała go dzięki temu, że były wieczną dziewicą, nigdy nawet nie pomyślała, aby przysposobić sobie partnera. Jednak to właśnie ona uważana była za patronkę małżeństwa. Słowianie wierzyli, że za wstawiennictwem Dziewanny można znaleźć dobrego męża bądź żonę na całe życie. Bogini czuwała nad świętością małżeńskich przysiąg. Dziewczęta, które miały upatrzonego kawalera, składały na ołtarzach Dziewanny pukle włosów swych wybranków. Dzięki temu zabiegowi, bogini miała na ich drodze postawić wyśnionego, wymarzonego kawalera, tak więc dawniej wróżono sobie współmałżonka podczas kupalnocki.

Dodatkowo obok Mokoszy, Dziewanna czczona była jako bogini płodności. To o jej wsparcie prosiły rodzące kobiety, aby zesłała im łatwy, krótki i szczęśliwy poród. Jakby tego było mało, to Dziewanna uważana była też za opiekunkę chorych, stąd też jedno z wielce pożytecznych ziół nosi imię bogini. Gdzie rośnie dziewanna, tam bez posagu panna! – głosi stare polskie przysłowie. Bowiem dziewanny nie mają wygórowanych wymagań glebowych, aby rozkwitać, za to uwielbiają miejsca dobrze nasłonecznione. Dziewanna to zioło o bardzo wysokich koneksjach. Gdyż swą nazwę odziedziczyło od samej bogini, która była jedną z najważniejszych postaci żeńskich w słowiańskim panteonie. W medycynie ludowej, jak i we współczesnym ziołolecznictwie dziewanna to ziele wielce pożyteczne i potrzebne, wręcz można rzec, że przeczy przysłowiu, bo może i rośnie na słabych glebach, jednak leczy wiele chorób i dolegliwości.

Lecznicze właściwości.
W lecznictwie stosuje się zarówno kwiaty dziewanny jak i korzeń. Kwiaty najlepiej zbierać w drugim roku wegetacji wraz z przyrośniętymi do nich pręcikami w momencie, kiedy są już zupełnie rozwinięte. Nie należy zbierać kwiatostanów, kiedy to jeszcze poranna rosa spoczywa na roślinach, gdyż po wysuszeniu kwiat straci swą żółty kolor i przyjmie brzydszą brunatną barwę. Następnie kwiatki należy wysuszyć możliwie jak najszybciej, długotrwałe wysuszanie nie jest wskazane. Dla celów leczniczych można zbierać także listki dziewanny, ponoć najlepszy efekt uzyskamy, kiedy wybierzemy te najbliżej ziemi.
Dziewanna stosowana jest przede wszystkim w chorobach dróg oddechowych. Wodne roztwory z tej rośliny działają przeciwzapalnie na błony śluzowe jamy ustnej, ale także gardła, przełyku żołądka, jelit, jak również dróg moczowych, pęcherza oraz oskrzeli. Dziewanna chroni także przed kaszlem, ale też ułatwia odksztuszanie. Doustne podawanie wyciągu z dziewanny posiada nieznaczne działanie moczopędne i napotne. Zastosowany bezpośrednio na skórę działa odmiękczająco, kojąco i przeciwzapalnie. Jednak do stosowania zewnętrznego bardziej korzystne od kwiatostanu są liście dziewanny. Stosowanie dziewanny w sezonie letnio-jesiennym może uchronić przez zachorowaniem na grypę. Do stosowania naparów z tych kwiatów może także skłonić fakt, że nie istnieje problem z przedawkowaniem takiego naparu, gdyż nie wywołuje on żadnych skutków ubocznych.

Napar z dziewanny.
1 łyżkę kwiatów zalać 1 szklanką ciepłej wody a następnie ogrzewać do wrzenia (należy unikać gotowania). Po czym napar należy odstawić na 15 min w celu schłodzenia i przecedzić. Tak przygotowaną miksturę należy pić 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki. Najlepiej spożywać po jedzeniu. Stosowanie zaleca się przy suchym kaszlu, oraz chrypce, a także w przewlekłych stanach zapalnych żołądka oraz jelit.
Może być zastosowany jako płukanka do jamy ustnej, oraz środek na stłuczenia i odmrożenia.

Dziewanna nie była tylko opiekunką zwierząt, lasów, ciężarnych kobiet szczęśliwej miłości. Dodatkowo pod jej władaniem były wszystkie brzydkie, złe i okrutne czarownice. Zwykło się nawet uważać, że jest to bogini czarów. Jeśli ktoś naraził się Dziewannie to panna ta nie znała miłosierdzia ani przebaczenia. Stawała się mściwa i nieubłagana. Wtedy pokazywała swe drugie okrutne wcielenie. Z dobrodusznej opiekunki przeistaczała się w panią śmierci. Wówczas pojawiała się pod upiorną postacią przy grobach i na rozstajach dróg i prawie zawsze otoczona była sforą wściekłych duchów, psów lub wilków. Wtedy to wyjmowała swój łuk i celnie zabierała dusze z ziemskiego świata.
Był to nawet jeden ze sposób tłumaczenia przez prosty lud szybkiej i niespodziewanej śmierci.
Podobnie sytuacja wygląda z dziewanną jako rośliną. Gdyż jak wszystkim ziołom używanym w tradycyjnym lecznictwie tak i dziewannie przypisywano pewne właściwości czarodziejskie, co jest typowym przykładem magii przenośnej. Magia przenośna zakłada, że zjawiska, które miały ze sobą styczność, np. współwystępowały mogą wywołać podobną reakcję.

Dziewanna wykorzystywana była zarówno przy chorobach ludzi, jak i zwierząt. Wierzono, że za pomocą tej rośliny można magicznie uleczyć bydło z robaczycy. Aby to uczynić należało o zachodzie słońca przycisnąć roślinę do ziemi kamieniem i wypowiedzieć zaklęcie: Dziewanno, dziewanno, panno! Dopóty cię nie odchylę, póki z owego bydlęcia nie wypędzisz robaków. Jeśli następnego ranka roślina sama nie podniosła się spod obciążenia, to zwierzę można było uznać za uleczone. Wierzyć w to zaklęcie i tę metodę pozwalało to, że fazy robaczycy od czasu do czasu ustępowały.

DZIURAWIEC
Dziurawiec był świętym zielem Słowian, używanym podczas Nocy Kupały dla odpędzenia złych mocy. Był jednym z ziół wrzucanych do ognia a tańczący wokół ognia wieńczyli wiankami z dziurawca głowy. Jego moc ochronna była powszechnie znana nie tylko podczas przesilenia, choć wtedy zerwany i zasuszony miał wielką moc później. W celu ochronnym stosowany był podczas porodu. Chronił dziecko i rodzącą. Miał między innymi przeganiać boginki, które mogły porwać dziecko i podmienić na własne. Z tego powodu umieszczano go w chacie, zatykano w różne miejsca bądź wieszano nad kołyską, nosiła go także przy sobie położnica. Dla ochrony przed demony i innymi istotami nadnaturalnymi nosili go przy sobie wędrowcy. Dziurawca panny używały do wróżb miłosnych.

Właściwości zdrowotne.
Dziurawiec zawiera wiele substancji o różnych właściwościach farmakologicznych: flawonidy, garbniki, kwasy wielofenolowe, fitosterole, hiperycyna, olejki lotne. Znalazł szerokie zastosowanie w medycynie ludowej, stosowany przede wszystkim przy problemach układu pokarmowego, a szczególnie na wątrobę i problemy z żołądkiem. Uchodził za skuteczny także przy bólach mięśni i stawów. Ze względu na żółtą barwę swych kwiatów, na prawach magii sympatycznej, dziurawiec stosowano również w przypadku żółtaczki. Wspomaga przy leczeniu w kamicy nerkowej. Hiperycyna zawarta w dziurawcu działa uspokajająco i przeciwdepresyjne. Zawarte w dziurawcu zwyczajnym garbniki działają ściągająco i antyseptycznie na błony śluzowe oraz uszkodzone miejsca skóry. Ułatwia gojenie ran, oparzeń, owrzodzeń, odmrożeń. Pomocniczo stosowany w stanach zapalnych jamy ustnej, dziąseł i gardła.


Przeciwwskazania.
Dziurawca nie powinny stosować kobiety w ciąży i okresie karmienia piersią.

Napar z kwiatów i ziela dziurawca.
Litrem wrzącej wody zalewamy 30g ziół i gotujemy przez 2 minuty. Przecedzamy i pijemy 3 razy dziennie przed jedzeniem.

copyright © 2019
Kontakt:
mediapolonii@gmail.com
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego