N - O - Historia Słowian

Przejdź do treści

Menu główne:

Zioła

NAGIETEK  LEKARSKI.
Nagietek lekarski ma też inne lokalne nazwy: pazurki (Mazowsze), miesięcznica (Wlkp.), paznokietki (krakowskie). W klimacie polskim nagietek zakwita na przełomie maja i czerwca i kwitnie do końca września, przy sprzyjających warunkach pogodowych do listopada. Owoce dojrzewają od sierpnia do listopada. Kwiaty są wrażliwe na zmiany temperatury i wilgotności powietrza. Zamykają się, gdy jest ciemno lub spodziewane są opady deszczu.
Nagietkowi od wieków przypisuje się właściwości magiczne. Jego wysuszone płatki rozsypane pod łóżkiem lub włożone pod poduszkę w płóciennym woreczku mają przynosić spokojny sen. Noszone zaś w pomarańczowym woreczku na wysokości splotu słonecznego, odpędzać mają wszelkie lęki, zwidy i strachy.

J
ako roślina ozdobna na
gietek jest chętnie uprawiany w ogrodach przydomowych. Roślina sama łatwo się rozsiewa, pozostając na stanowisku szereg lat. Wśród uprawianych odmian
ozdobnych dostępne są formy wysokie i karłowate.

Skład.
Kwiat nagietka całe lub rozdrobnione, wysuszone, w pełni rozwinięte, oddzielone od osadnika.
olejek eteryczny do 0,02%, flawonoidy, karotenoidy, związki trójterpenowe (saponzydy): arnidiol i faradiol, śluzy, związki żywicowe, gorycze, kwas jabłkowy i inne.



Zastosowanie lecznicze.
Wewnętrznie zaleca się przetwory z nagietka w nieżycie żołądka i jelit, a zwłaszcza w przewlekłym i opornym na inne leki wrzodzie żołądka i dwunastnicy oraz we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego. Również w stanach zapalnych dróg żółciowych spowodowanych infekcją, w niedomodze wątroby i upośledzeniu jej czynności po przebytym wirusowym zapaleniu lub uszkodzeniu przez trujące związki (np. toksyny grzybów). Pomocniczo i w skojarzeniu z innymi lekami podaje się je w nieoperacyjnych postaciach raka żołądka, stanach przednowotworowych w przewodzie pokarmowym (np. długo utrzymującym się zapaleniu błon śluzowych, owrzodzeniu z krwawieniami, braku poprawy po innych lekach) itp. Dobre wyniki osiąga się w zaburzeniach miesiączkowania połączonych z bólem, ogólnym osłabieniem, zawrotami głowy, a także w dolegliwościach okresu przekwitania (klimakterium). Należy jednak pamiętać, że w niektórych z wymienionych chorób konieczna jest stała opieka lekarska i okresowe kontrole postępów leczenia. Badania naukowe upoważniają, by zalecać nagietek, w połączeniu z innymi ziołami, do stosowania w ogólnym ubytku sił i odporności na zakażenia bakteryjne i wirusowe oraz przewlekłych i nie poddających się innym lekom dolegliwościach różnych narządów wewnętrznych, w tym także serca.

Zewnętrznie stosuje się zwykle alkoholowe i olejowe wyciągi z kwiatów nagietka, ponieważ podstawowe związki czynne nie rozpuszczają się w wodzie. Podaje się je w różnych uszkodzeniach skóry, jak kontuzje, rany, wrzody, stłuczenia i obtarcia naskórka, a także w owrzodzeniach żylakowych, zapaleniu skóry, żylakach odbytu, oparzeniach, ranach pooperacyjnych, odmrożeniach, wysypkach skórnych i innych. Stosuje się również na błony śluzowe jako środek przeciwzapalny i bakteriobójczy, przeciw rzęsistkom (irygacje i tampony), a nawet we wczesnych stanach nowotworowych w porozumieniu z onkologiem. Ze względu na właściwości przeciwzapalne i bakteriobójcze nagietek lekarski znalazł zastosowanie także przy leczeniu stanów zapalnych spojówek i przemęczeniu oczu. Zapobiega nadmiernemu wysuszeniu narządu wzroku i łagodzi jego podrażnienia.

Nagietek w kosmetyce.
Nagietek, w związku z jego właściwościami leczniczymi, bywa stosowany w kremach gojących dłonie po odmrożeniach lub oparzeniach. Jest także składnikiem maseczek, mleczek, kremów, past, szamponów i olejków na cerę suchą, łuszczącą się i skłonną do infekcji, zaczerwienienia i pękania.

Napar z kwiatów nagietka.
1 łyżkę z kwiatów nagietka zalać 1,5 szklanką wody wrzącej i pozostawić pod przykryciem na parze na 30 min. Odstawić na 10 min. i przecedzić. Pić 3 razy dziennie po 1 szklance na 1 godz. przed posiłkiem.
Płatki tego kwiatu stosuje się najczęściej przy owrzodzeniach żołądka i jelit, stanach zapalnych i kurczowych przewodu pokarmowego, bolesnym miesiączkowaniu, zaburzeniach w wydzielaniu żółci. Pobudza do działania gruczoły wydzielania dokrewnego.

Napar do użytku zewnętrznego.
3 łyżki suszonych płatków nagietka zalać niepełną łyżką wody, gotować 15 min. i odstawić do nasiąknięcia. Ostudzoną miazgę kładzie się bezpośrednio na ranę pod ceratkę.
Zewnętrznie napar stosuje się do przemywania, irygacji i płukanek w stanach zapalnych jamy ustnej, gardła, kobiecych narządów płciowych a także do przemywania i okładów w owrzodzeniach żylakowatych kończyn dolnych, zapaleniach i wykwitach skórnych, oparzeniach i zapaleniu spojówek.

Napar - na trudno gojące się rany, wykwity skórne - w postaci okładów czy kompresów.
3 łyżki suszonych płatków nagietka zalać niepełną łyżką wody, gotować 15 min. i odstawić do nasiąknięcia.
Ostudzoną miazgę kładzie się wprost na ranę pod ceratkę.


NOSTRZYK  ŻÓŁTY
Ziele nostrzyka całe lub rozdrobnione, wysuszone, nadziemne części, zawierają nie mniej niż 0,3% kumaryny, melilotynę, garbniki, flawonoidy.
W Polsce jest dość pospolity na niżu i w niższych położeniach górskich.

Zwany również nostrzyk lekarski, nostrzyk zwyczajny.



Działanie lecznicze.
Przeciwzapalne i rozkurczające naczynia krwionośne. Surowiec jest stosowany wewnętrznie, wyłącznie jako składnik preparatów złożonych, przy chronicznej niewydolności żylnej, szczególnie w bólach nóg, uczuciu ciężkości, nocnych kurczach mięśni łydek, w obrzękach, w zakrzepowym zapaleniu żył, zespole pozakrzepowym.

Zewnętrzne zastosowanie znajduje przy ropniach skóry, trudno gojących się ranach, obrzękach, stanach zapalnych skóry. W tym celu używano okładów z ziela nostrzyka. Płukankami z nostrzyka w medycynie ludowej leczono choroby gardła, zapalenia spojówki, a kąpielami trądzik i inne choroby skóry. Dla wzmocnienia działania często stosowano mieszanki ziołowe, oprócz nostrzyka zawierające kwiat rumianku i liście orzecha włoskiego.

Inne zastosowania.
Jest to roślina miododajna. Może dać do 280 kg/ha bardzo dobrego miodu z naturalnych stanowisk, a przy uprawie polowej nawet 600 kg z jednego ha.
Jego zapach jest nielubiany przez mole, sproszkowane ziele używane więc bywa do ich odstraszania.
Niewielkie ilości liści można zjadać na surowo, w większych ilościach jest to roślina trująca. Lepiej zjadać je po ugotowaniu. Z całych roślin można robić herbatę, lub dodawać do ciast, rośliny muszą być jednak dobrze ugotowane i nie sfermentowane. Jadalne są gotowane nasiona nostrzyka. Sporządzonaz nich zupa jest w smaku podobna do grochówki.


ODROBACZENIE  ORGANIZMU  ZIOŁAMI
Przygotować:
50g ziela tymianku
50g kłącza tataraku
50g korzenia omanu
25g liści mięty pieprzowej
25g liści orzecha włoskiego
10g ziela piołunu

Sposób Przygotowania:
Wsypać 2 łyżki ziół do termosu i zalać 2 szklankami wody wrzącej.
Zamknąć i odstawić na godzinę. Pić po pół szklanki 3 razy dziennie między posiłkami w ciągu tygodnia. Następnie zmniejszyć dawkę do 1-1½ łyżki i pić w ciągu kilku tygodni. Można posłodzić miodem lub cukrem.


OGÓRECZNIK  LEKARSKI
Skład leczniczy.
Surowiec zielarski, który zawiera flawonoidy, garbniki, sole mineralne (m.in. rozpuszczalną, dobrze przyswajalną dla organizmu krzemionkę oraz azotan potasu), witaminę C, magnez, potas, alantoinę, śluzy, kwas jabłkowy, kwas cytrynowy.

Działanie  lecznicze.
Łagodne działanie moczopędne, przeciwzapalne, uspokajające i bakteriobójcze. Używany jest wewnętrznie do leczenia zapaleń i uszkodzeń błon śluzowych jamy ustnej, układu oddechowego, przełyku, żołądka, jelit, a także w przewlekłym zapaleniu nerek, chorobie reumatycznej i jako środek łagodnie uspokajający. Stosowany jest przy przeziębieniach, bowiem działa napotnie, przeciwgorączkowo oraz przeciwzapalnie.

Zewnętrznie używa się jako odwar przy oparzeniach skóry, czyrakach, odmrożeniach, wybroczynach, trądziku młodzieńczym, świądzie skóry i trudno gojących się ranach. Najczęściej używa się w postaci naparu.

Olej z nasion zalecany jest przy leczeniu nerwic, depresji, schizofrenii, a także przy wzmożonym wysiłku umysłowym i fizycznym, w czasie menopauzy. Działa korzystnie na ośrodki mózgowe, poprawia krążenie i pracę gruczołów dokrewnych.

Napar.
Regularne spożywanie odwarów (1 łyżkę ziół zalać szklanką wody i gotować na wolnym ogniu 5-7 minut) zwiększa wydalanie moczu i umożliwia usuwanie z organizmu szkodliwych produktów przemiany materii oraz jonów chloru, mocznika i kwasu moczowego.

Zbiór i suszenie.
Ścina się całe kwitnące pędy, suszy na słońcu lub w suszarni.

Roślina miododajna.
Jeden kwiat ogórecznika zawiera aż do 12 mg nektaru, a w nim 44 - 77% cukru.

Roślina kosmetyczna.
Z nasion ogórecznika uzyskuje się olej, który wykorzystuje się w farmaceutyce oraz przy produkcji kosmetyków. Stosowany jest w kosmetyce w sposób podobny jak ogórek. Olej z ogórecznika lekarskiego (borogoglandyna) (Oleum Boraginis) o żółtawej barwie stosowany jest do pielęgnacji skóry bardzo suchej, łuszczącej się, wrażliwej, dobrze oczyszcza skórę usuwając zanieczyszczenia z porów i zamykając je. Zawiera składniki spotykane dotychczas tylko w mleku matki.

Sztuka kulinarna.
Jadalne są kwiaty, niebieskie bywają też białe, i młode jeszcze nie owłosione liście, te ostatnie drobno posiekane, używane są jako przyprawa do sałatek, sosów, zup. Smakiem i zapachem przypominają ogórki. Używa się ich też do przyprawiania mięsa
(szczególnie baraniny), twarogu. Używa się go
również do aromatyzowania niektórych likierów, napojów, octu, win.

Sok z ogórecznika pomaga w czasie osłabienia wiosennego. Na działce zapewnia różnorodność owadów, ponieważ jest rośliną miododajną, która je przyciąga. Jest rośliną jednoroczną, rzadko uprawianą w Polsce, można ją spotkać rosnącą dziko. Ponieważ silnie rośnie powinno się go siać w pewnych odległościach od innych uprawianych roślin. Lubi lekką, wapienną, przepuszczalną i zasobną w wodę glebę. Wysiewa się go z nasion od kwietnia do końca maja. Może się zdarzyć że ten z kwietnia może zakwitnąć w maju. Ogórecznik lekarski można uprawiać w doniczce na parapecie lub w skrzynce na balkonie.


OSTROPEST  PLAMISTY
Lecznicze i działanie ostropestu znane było w starożytności i średniowieczu. O ostropeście wspomina już Teofrast żyjący ok. 370-287 r. p.n.e. Lecznicze działanie ostropestu znali Dioskurides i Pliniusz Starszy, żyjący w I wieku naszej ery. O korzystnym wpływie ostropestu na wątrobę pisał wybitny angielski zielarz John Gerard (1545-1611) i botanik Nicholas Culpeper (1616-1654). Opisuje go w swoim dziele również żyjąca w XI wieku Hildegarda z Bingen. Obecnie ostropest plamisty jest uprawiany na potrzeby przemysłu farmakologicznego.
Pochodzi z obszaru śródziemnomorskiego: południowej i południowo-wschodniej Europy, Afryki Północnej.

Skład zioła.
Owoce Fructus silybi mariani zawierają sylimarynę, flawonoidy, aminy biogenne (histaminę, tyraminę), kwasy organiczne, śluz, witaminy C i K, fitosterole, garbniki, białka, cukry, olej z dużą ilością kwasu linolowego (50%) i sole mineralne. Najważniejsza jest sylimaryna, która jest silnym przeciwutleniaczem. Jej zawartość dochodzi do 2-3%. Z nasion ostropestu wytwarza się lek Sylimarol (w postaci pastylek). Można też samodzielnie sporządzać z nich odwar lub nalewkę. Lek ten ma zastosowanie zarówno profilaktyczne (np. podaje się go ludziom pracującym w oparach substancji chemicznych i napromieniowaniu), jak i lecznicze – przy marskości wątroby, alkoholowym stłuszczeniu wątroby, niealkoholowym stłuszczeniu
wątroby, nieżytach dróg żółciowych, kamicy żółciowej, po żółtaczce,
w trakcie leczenia nowotworów. Jest nieszkodliwy nawet dla kobiet ciężarnych i karmiących.

Działanie lecznicze.
Przeciwzapalne, stymulujące regenerację i wytwarzanie nowych komórek wątroby, a przede wszystkim odtruwające. Chroni wątrobę przed licznymi truciznami, m.in. takimi, jak: alkohol, dwusiarczek węgla, pestycydy, a nawet truciznami muchomora sromotnikowego.
Ma własności przeciwkrwotoczne, przeciwzakrzepowe, wzmacnia ściany naczyń krwionośnych, zwiększa wydzielanie soków trawiennych, poprawia trawienie,
a u kobiet karmiących laktację.

Zewnętrznie.
Ze względu na to, że olej ostropestowy zawiera znaczą ilość nienasyconych kwasów tłuszczowych, stał się on przedmiotem zainteresowania wytwórców kosmetyków. Według informacji producentów, kompleks flawonolignanów w kremach nawilża, rozjaśnia cerę oraz poprawia zdolności regeneracyjne skóry.
Olej z nasion ostropestu ma podobne zastosowanie, jak olej z wiesiołków i ogórecznika. Olej z nasion ostropestu aplikuje się bezpośrednio na skórę w takich problemach jak przesuszenie, odwodnienie, zwiotczenie, oparzenia słoneczne, widoczne oznaki starzenia się skóry. Dzięki właściwościom przeciwzapalnym i antyoksydacyjnym ostropest sprawdza się również w łagodzeniu objawów dermatoz (na przykład łuszczycy, rumienia). Olej z ostropestu można stosować również na włosy i skórę głowy. Polecany jest zwłaszcza w przypadku zniszczonych, suchych i wypadających włosów.

Napar z ostropestu.
2 łyżeczki świeżo zmielonych nasion zalać ½ szklanki wrzątku, wymieszać i odstawić na 10-15 minut. Napar spożywać 2 razy dziennie.


Nalewka z ostropestu.
100 g świeżo zmielonych ziaren umieścić w szklanej butelce i zalać 500 ml spirytusu. Szczelnie zakręcić i odstawić w ciepłe i ciemne miejsce na 14 dni. Następnie odcedzić i przelać płyn do czystej butelki. Nalewkę spożywać 2-3 razy dziennie w dawce 10-15 kropli.

Zbiór i suszenie.
Koszyczki kwiatowe zbiera się pod koniec sierpnia, lub we wrześniu, gdy nasiona zmieniają już barwę na brązową. Suszy się w przewiewnym i zacienionym miejscu, po wysuszeniu młóci i oddziela nasiona.


OSTRÓŻECZKA  POLNA
Występuje w stanie dzikim w środkowej Europie. W Polsce pospolita na całym niżu.
Roślina jednoroczna, czasami dwuletnia. Kwitnie od czerwca do września. Przedprątne kwiaty zapylane są przez błonkówki (głównie trzmiele). Rośnie przy brzegach dróg, na suchych ugorach, oraz w zbożach jako chwast segetalny.

Zastosowanie lecznicze.
Całe ziele, nasiona oraz kwiaty zawierają alkaloidy i saponiny. W weterynarii oraz w medycynie ludowej stosowano je do zwalczania pasożytów zewnętrznych. Wyciąg z ziela znajduje się w stosowanym
obecnie preparacie delacet przeciw wszom.
Kwiatów używano dawniej do
barwienia sukna na zielono,
a po
zmieszaniu z ałunem na niebiesko.

Obecnie w lecznictwie, w Polsce, ostróżeczka używana jest wyłącznie do produkcji płynu przeciw wszawicy głowy i innych miejsc owłosionych. W medycynie ludowej odwary z ziela i kwiatów stosowane były jako środek moczopędny oraz w leczeniu chorób wątroby i pęcherzyka żółciowego. Także do przemywań oczu w przypadkach zapalenia powiek i spojówek.


copyright © 2019
Kontakt:
mediapolonii@gmail.com
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego